Vanille… hoe zit dat nou eigenlijk?

Let op, er volgt een lang verhaal. Geen saai verhaal hoor, maar wel een lang verhaal. Maar als je klaar bent met lezen ben je wel veel leuke informatie rijker! Dus pak een kop koffie, een koekje en ga er even lekker voor zitten. Komt ie!

Vanille, vanillemerg, vanillesuiker, vanille aroma, vanille essence, vanille extract… Een hele rij met ingrediënten die je regelmatig in een kookboek tegenkomt. Maar wat is het eigenlijk allemaal?
Ik ben vast niet de enige die vraagtekens zet bij al deze woorden. Als er extract staat, mag ik dan ook aroma gebruiken? Of, kan ik vanillesuiker gebruiken als er vanillemerg staat?

Vragen die ik mezelf ooit wel eens gesteld heb. Ik was vroeger altijd geneigd om een ander recept te zoeken als er tussen de ingrediënten iets met vanille stond. Alsof ik bang was om het te gebruiken. Ik kan me dus goed voorstellen dat je hier misschien ook wel last van hebt. Hoogstwaarschijnlijk niet zo heftig als ik, maar misschien een klein, klein beetje 🙂 Gelukkig ben ik op onderzoek uitgegaan en kun je – na het lezen van dit artikel – met een gerust hart recepten maken waar vanille in gebruikt wordt. Tijd om eens wat duidelijkheid te scheppen!

Vanille en vanillemerg
Je komt het overal tegen. Niet alleen in recepten, maar ook in kant-en-klaar producten (vanillevla, vanillekoekjes, vanille-ijs) en zelfs vanillekaarsen blijken een gat in de markt te zijn. Al ben ik het daar niet mee eens, want de geur die van een vanillekaars komt vind ik stinken en heeft in mijn ogen weinig te maken met het product vanille.


Vanille is een smaakstof die te vinden is in de peulvrucht van de klimorchidee, oorspronkelijk een plant uit Mexico, maar momenteel gekweekt in vele landen, al komt de meeste vanille uit Madagaskar. Door middel van bestuiving gaan de peulvruchten groeien. Nog voordat ze rijp zijn worden ze geplukt en verhit. Hierdoor stopt de groei. Door de peulvruchten te drogen ontstaat het vanillestokje zoals wij die kennen: bruin/zwart, gerimpeld en een beetje plakkerig. Dit proces duurt ongeveer een half jaar en het is vrij arbeidsintensief. Niet zo gek dus, dat vanille aardig aan de prijs is.

Daar komt ook gelijk een ingewikkeld stukje theorie om de hoek kijken, waar ik jullie niet teveel mee lastig zal vallen. Scheikunde is tenslotte nooit mijn sterkste vak geweest. Heel kort uitgelegd:
Omdat vanille zo duur is, wordt vanilline veel gebruikt in producten met vanillesmaak. Vanilline valt praktisch gezien te winnen uit de echte vanille-peulvruchten (lees: één stokje bevat 2 tot 3 % vanilline) maar wordt – vanwege de grote vraag naar deze smaakstof – gewonnen uit lignine, een bijproduct uit de papierindustrie. Bah, papier?! Nou, de lignine wordt gesulfoneerd (het beste uit te leggen als: er wordt wat geklooid met de atoompjes), verhit en nog wat ingewikkelde dingen. Zo ontstaat vanilline. En hoe ingewikkeld, niet te snappen en onbegrijpelijk dit klinkt, het is een stuk goedkoper dan echte vanille.

Toch gebruik ik zelf het liefste gewoon een echt vanillestokje. Voor die ene taart die je maakt is een vanillestokje namelijk best te betalen en ik hou wel van een puur product in plaats van een smaakstof waar veel te veel aan gesleuteld is. Vanillestokjes zijn in de meeste supermarkten verkrijgbaar en je vindt ze vaak bij de specerijen.

Door de punt van een mes in een vanillestokje te zetten en deze door de hele peulvrucht te halen (je snijdt het stokje dus door midden), komt het vanillemerg tevoorschijn. Met de botte kant van een mes kun je dit merg eruit schrapen. Het zijn heel kleine zwarte stipjes en het plakt aan elkaar.
Staat er in een recept dat je vanillemerg moet gebruiken? Dan doe je dit dus op bovenstaande manier.

Vanille 05.jpg

De lege stokjes zijn ook zeer aromatisch (ruik er maar eens aan), mij zelfs iets te heftig qua geur, en deze stokjes kun je nog goed gebruiken voor andere dingen! Bewaar ze dus nog even, later daarover meer.

Vanillesuiker
Dit is suiker met vanillesmaak. Meer niet. Zit hier echte vanille in? Nee, in vanillesuiker wordt vanilline gebruikt. Maar oh, wat is dit lekker zeg! Ik word er altijd al blij van als ik het tussen de ingrediënten zie staan, want het geeft echt een bijzondere smaak! Ik ben zelfs geneigd om soms wat suiker uit een recept weg te laten, zodat ik er een zakje vanillesuiker aan toe kan voegen.vanillesuiker.png
Door de suiker wordt het aroma van de vanille krachtiger. Je kan het echt proeven als in een recept vanillesuiker is gebruikt, al is het maar één zakje.
Vanillesuiker is makkelijk verkrijgbaar, iedere supermarkt heeft het wel in het vaste assortiment zitten. Het is niet duur
(die vanilline hè 😉 ), je koopt al 10 zakjes voor niet meer dan 50 cent. Je vindt ze bij de bakspullen en bakmixen.
Maar vanillesuiker kun je ook heel makkelijk zelf maken! Je hebt weinig nodig en het is super eenvoudig: Gebruik een schone, glazen pot en vul deze met suiker (witte basterdsuiker of kristalsuiker). De lege vanillestokjes die je over hebt van een eerder recept stop je in de pot met suiker. Laat het 2-3 weken trekken. In de tussentijd meer stokjes over? Stop ze erbij in de pot! Is de suiker bijna op? Wat nieuwe suiker in de pot en weer even laten trekken!
Zo heb je altijd vanillesuiker in huis, heel handig en het ziet er leuk uit!

Vanille essence/aroma
Vanille essence (aroma) is in de meeste supermarkten te vinden. Het zijn de bekende kleine flesjes vanille-aromavan Dr. Oetker, die verkrijgbaar zijn in verschillende smaken: vanille, amandel, rum en citroen zijn de meest voorkomende aroma’s. Deze flesjes zijn niet duur (€ 0,93 bij de Albert Heijn) en zijn te gebruiken om je baksels een extra smaakje te geven. Maar… Het is een chemisch goedje waar echt geen vanille in zit.Kun je het gebruiken in plaats van extract of een ander vanilleproduct? Nee, helaas niet. De verhoudingen zijn niet gelijk en het heeft niets te maken met vanille.
Mijn advies: Laat deze flesjes lekker in de supermarkt staan.

Vanille extract
In tegenstelling tot vanille essence is over dit product wel veel informatie te vinden. Het is een echt vanilleproduct, dus in dit goedje wordt wel echte vanille gebruikt. Het extract wordt getrokken uit vanillestokjes, door middel van alcohol. Meestal gebruik je in een recept 1 of 2 theelepels. Het extract is zo sterk van smaak dat je het verschil echt proeft.

Één nadeel… Vanille extract is lastig te krijgen in de supermarkt. Gelukkig kun je het makkelijk zelf maken!

Vanille-extract.jpg
Neem hiervoor een schone glazen pot of fles en vul deze met wodka, welke minimaal 35% alcohol bevat (rum kan eventueel ook). Voeg minimaal 3 vanillestokjes toe. Je kunt er voor kiezen om ze open te snijden en het merg los toe te voegen aan de wodka, maar leeg geschraapte stokjes kun je ook goed gebruiken. Zet dit op een donkere en koele plaats (maar niet in de koelkast!) en laat het 6 tot 8 weken staan. Schud de fles wekelijks, je zult zien dat het mengsel bruiner wordt. Na deze weken kun je het extract gebruiken. Gebruik de juiste hoeveelheid zoals aangegeven in het recept. Bewaar het, net als hiervoor, op een donkere en enigszins koele plek.

Zo. Gefeliciteerd! Je bent nu van voor naar achter op de hoogte van vanille en alle soorten bewerkingen. Merg, suiker, extract… Ze hebben geen geheimen meer voor je!
Ik hoop dat je het vertrouwen hebt om vanille in gerechten te gebruiken. Het geeft zoveel smaak en het ziet er prachtig uit in je gerecht. En het is eenvoudiger dan je denkt!

Wat is jouw lievelingsgerecht met vanille erin?

——————————————-

Op de hoogte blijven van Renee bakt?
Volg me dan op Facebook of Instagram.

 

Advertenties

5 gedachtes over “Vanille… hoe zit dat nou eigenlijk?

  1. Sigrid zegt:

    Hoi Renee, interessant artikel! Ik gebruik zelf regelmatig vanillepoeder. Dat koop ik bij de reformwinkel of gezondheidswinkel. Het is vrij prijzig, klein potje € 12.95, maar je doet er best lang mee. Ik denk/hoop dat het wel echte vanille is. Misschien zijn het fijngemalen peulen? Heb jij daar ook ervaring mee??

    Like

    • reneebakt zegt:

      Hm, ik ken het niet. Maar meestal kun je met zulke dingen aan de prijs merken of het goed spul is of niet. Ik denk dat het wel echt is 🙂 Binnenkort zelf eens kijken bij een gezondheidswinkel hier in de buurt! X

      Like

  2. Pingback: Citroencake

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s